Từ Hán Việt là gì? Ví dụ từ Hán Việt

Từ Hán Việt, một phần không thể thiếu trong Tiếng Việt, thường gây nhầm lẫn và hiểu lầm với từ thuần Việt và từ mượn khác. Để giúp bạn hiểu rõ hơn về Từ Hán Việt là gì, chúng tôi đã viết bài này. Hãy cùng theo dõi nhé!

Từ Hán Việt là gì?

Từ Hán Việt là những từ mượn từ tiếng Hán nhưng được viết bằng chữ Quốc ngữ và có cách đọc theo phát âm của tiếng Việt (không phải phát âm theo tiếng Hán). Trong từ vựng của tiếng Việt, khoảng 70% là các từ Hán Việt, và 30% còn lại là từ thuần Việt.

Lịch sử của Việt Nam là nguyên nhân khiến từ Hán Việt xuất hiện nhiều như vậy trong ngôn ngữ tiếng Việt. Với lịch sử và văn hóa lâu đời, tiếng Việt đã sử dụng nhiều từ Hán Việt cổ. Đồng thời, việc mượn từ Hán Việt giúp chúng ta diễn đạt ý nghĩa sự vật, sự việc tốt hơn và thể hiện sắc thái trong từng ngữ cảnh.

Ngoài việc giải đáp vấn đề “Từ Hán Việt là gì?”, chúng tôi cũng muốn chia sẻ thêm những thông tin hữu ích liên quan đến từ Hán Việt.

Đặc điểm của từ Hán Việt

Sự có mặt của từ Hán Việt giúp mở rộng nguồn từ vựng và mang đến nhiều sắc thái khác nhau. Cụ thể, từ Hán Việt có thể thể hiện sắc thái ý nghĩa, biểu cảm và phong cách.

Thứ nhất: Mang sắc thái ý nghĩa

Sắc thái ý nghĩa: từ Hán Việt thường mang ý nghĩa trừu tượng và tổng quát về sự vật, sự việc.

Ví dụ: thảo mộc = cây cỏ, viêm = loét, lâm = rừng

Thứ hai: Mang sắc thái biểu cảm

Sắc thái biểu cảm: từ Hán Việt thể hiện cảm xúc, và sử dụng từ Hán Việt để tạo sắc thái biểu cảm, trang trọng và lịch sự.

Ví dụ: phu nhân = vợ, quốc vương = vua một nước, chết = băng hà, băng hà = vua chết, từ trần = qua đời

Thứ ba: Mang sắc thái phong cách

Sắc thái phong cách: từ Hán Việt được sử dụng trong các lĩnh vực khoa học, chính luận, hành chính. Trong khi đó, từ tiếng Việt có sắc thái đơn giản và phổ biến hơn.

Ví dụ: bằng hữu = bạn bè, huynh đệ = anh em, thiên thu = ngàn năm, vô sinh = không sinh nở được, xuất huyết…

Ví dụ từ Hán Việt

Để giúp bạn hiểu thêm về “Từ Hán Việt là gì?”, chúng tôi xin chia sẻ một số ví dụ từ Hán Việt thường gặp và ý nghĩa của chúng:

Gia đình: nơi mà những người thân thiết, ruột thịt trong nhà đoàn tụ với nhau.
Phụ mẫu: Cha mẹ.
Nghiêm quân: Cha.
Trưởng nam: Con trai đầu lòng.
Gia quy: quy định của gia đình
Quốc pháp: quy định của nhà nước
Phi trường: sân bay
Bất cẩn: không cẩn thận
Đích tôn: Cháu trai đầu.
Huyền tôn: Chít, là cháu của cháu.
Nội tử: Chồng gọi vợ là nội tử.
Phu quân: Cách gọi của vợ với chồng.
Quả phụ: Người đàn bà goá (chồng đã chết).
Nội trợ: Công việc dọn dẹp nhà cửa như quét dọn, nấu nướng, giặt giũ.
Bách niên giai lão: Hai vợ chồng sống bên nhau đến già, đến trăm tuổi.
Phu phụ hòa: Vợ chồng hoà thuận, không có xích mích.
Huynh đệ: Anh em (có thể là ruột hoặc không).
Huynh trưởng: Anh trai lớn trong nhà…

Từ Hán Việt có mấy loại?

Hiện nay, các nhà khoa học đã phân loại từ và âm Hán Việt thành 3 loại: từ Hán Việt cổ, từ Hán Việt và từ Hán Việt đã được Việt hoá.

– Từ Hán Việt cổ

Bao gồm các từ tiếng Hán được sử dụng trong tiếng Việt trước thời Nhà Đường.

Ví dụ như “tươi” có âm Hán Việt là “tiên”. “Bố” với âm Hán Việt là “phụ”. “Xưa” với âm Hán Việt cổ là “sơ”. “Búa” sẽ trở thành “phủ”. “Buồn” trong âm Hán Việt nghĩa là “phiền”. “Kén” trong âm Hán Việt là “giản”. “Chè” sẽ là “trà”.

– Từ Hán Việt

Bao gồm các từ tiếng Hán được sử dụng nhiều trong tiếng Việt từ thời Nhà Đường đến đầu thế kỷ 10.

Từ Hán Việt cổ có nguồn gốc từ tiếng Hán trước đời Nhà Đường.
Từ Hán Việt nguồn gốc từ tiếng Hán trong thời Nhà Đường.

Ví dụ như từ gia đình, lịch sử, tự nhiên.

– Từ Hán Việt được Việt hoá

Các từ Hán Việt này không thuộc hai trường hợp trên vì có quy luật biến đổi ngữ âm khác biệt và vẫn đang được các nhà khoa học nghiên cứu sâu hơn để giải thích đúng.

Ví dụ như “Gương” có âm Hán Việt là “kính”. “Goá” sẽ trở thành “quả”. “Cầu” trong “cầu đường” tương ứng với âm Hán Việt là “kiều”. “Vợ” có âm Hán Việt là “phụ”. “Cướp” dùng từ âm Hán Việt “kiếp”. “Trồng” và “giồng” có âm Hán Việt là “chúng”. “Thuê” sẽ là “thuế”.

Các từ mượn khác trong Tiếng Việt

Từ mượn là những từ vay mượn từ ngoại quốc để làm phong phú và đa dạng hóa ngôn ngữ Tiếng Việt. Chúng ta đã mượn từ nhiều quốc gia trên thế giới, nhưng tập trung chủ yếu vào 4 quốc gia có ảnh hưởng lớn nhất, đó là tiếng Hán (Trung Quốc), tiếng Pháp (Pháp), tiếng Anh (Anh) và tiếng Nga (Nga). Vậy nên ngoài từ Hán Việt, tiếng Việt còn vay mượn từ các tiếng khác nhờ vào lịch sử và giao lưu văn hóa.

Từ mượn tiếng Anh: tiếng Anh phổ biến trên thế giới, nên từ tiếng Anh cũng xuất hiện trong Tiếng Việt. Ví dụ: taxi, internet, video, rock, sandwich, shorts, show, radar, jeep, clip, PR…
Từ mượn tiếng Pháp: do Việt Nam trước đây là một thuộc địa của Pháp, nên có nhiều từ mượn từ tiếng Pháp. Ví dụ như Bière (bia), cacao (ca cao), café (cà phê), fromage (pho mát), jambon (giăm bông), balcon (ban công), ballot (ba lô), béton (bê tông), chou-fleur (súp lơ), chou-rave (su hào), clé (cờ lê), coffrage (cốt pha, cốp pha), compas (com pa), complet (com lê), cravate (cà vạt, ca-ra-vát), cresson (cải xoong), crème (kem, cà rem)…
Từ mượn tiếng Nga: Bôn-sê-vích, Lê-nin, Mác-xít, Xô-viết,…

Thuật Ngữ Tiếng Trung