Amidan là một phần quan trọng của hệ thống miễn dịch trong cơ thể người. Nó bao gồm 4 khối được xếp thành một vòng kín gọi là vòng bạch huyết quanh hầu (vòng Waldayer). Các khối amidan bao gồm amidan vòm, amidan vòi, amidan khẩu cái (amidan) và amidan lưỡi.
Amidan vòm (VA)
Amidan vòm chỉ có 1 khối hình tam giác và nằm ở vòm họng. Nó có thể phát triển theo hướng sau họng mũi. Amidan vòm là hạch bạch huyết lớn nhất trong cơ thể người. Khác với amidan khẩu cái, amidan vòm không được bảo vệ bởi lớp mô phía trên. Điều này khiến amidan vòm dễ bị tấn công bởi các tác nhân gây bệnh, đặc biệt là virus. Amidan vòm được hình thành từ tháng thứ 3 đến tháng thứ 7 của thai kỳ và phát triển đầy đủ ở trẻ sơ sinh. Nó trở thành nơi cư trú của vi khuẩn ngay từ tuần lễ đầu tiên sau khi sinh. Với vai trò là nơi tạo miễn dịch chống lại vi khuẩn, virus và các chất kích thích trong thức ăn và không khí, amidan vòm to lên trong thời kỳ phát triển của trẻ cho đến 6 – 7 tuổi. Sau đó, amidan vòm thường giảm dần kích thước và teo nhỏ lại.
Amidan vòi
Amidan vòi gồm 2 khối và nằm ở hai bên phải và trái, quanh lỗ vòi tai, ngay dưới vòi Eustache. Đây là một phần của amidan ít được chú ý đến khi nhắc đến.
Amidan khẩu cái (amidan)
Amidan khẩu cái gồm 2 khối hình ô van màu hồng, có kích thước khác nhau tuỳ vào độ tuổi. Nó nằm ở hai bên phải và trái, trong hố amidan của thành bên họng. Amidan khẩu cái là amidan lớn nhất trong vòng bạch huyết Waldayer và nó là đơn vị duy nhất có thể được quan sát bằng mắt thường khi dùng đèn soi. Nó gồm 2 trụ là trụ trước và trụ sau. Bề mặt của amidan khẩu cái có nhiều hốc sâu và được bảo vệ bởi lớp mô phía trên. Đây là nơi thực hiện chức năng chính của amidan và cũng là nơi vi khuẩn và virus xâm nhập gây viêm amidan.
Amidan lưỡi
Amidan lưỡi chỉ có 1 khối và nằm ở đáy lưỡi. Tương tự như amidan vòi, đây là phần amidan có ít tế bào Lympho nhất trong vòng bạch huyết Waldayer và ít được chú ý đến.
Vòng bạch huyết Waldayer được hình thành trong thai kỳ và phát triển đầy đủ khi trẻ chào đời. Các khối amidan phát triển nhanh về khối lượng từ lúc 1 – 2 tuổi và đạt đỉnh cao lúc 3 – 7 tuổi, sau đó teo dần.
Các amidan có cấu tạo gồm ba lớp từ ngoài vào trong như sau:
- Biểu mô phủ: Là lớp mô nằm trên bề mặt của amidan. Lớp này có chức năng che chắn, bảo vệ và loại bỏ các tác nhân gây bệnh bám trên bề mặt amidan.
- Mô liên kết: Phía bên dưới lớp biểu mô phủ là một lớp mô liên kết mỏng có nhiều mạch máu, giúp nuôi dưỡng amidan.
- Hạch bạch huyết: Lớp trong cùng của amidan chứa các hạch bạch huyết. Đây là phần quan trọng nhất của amidan, giúp chúng tiết ra các Immunoglobulin, là các kháng thể tự nhiên của cơ thể, giúp chống lại các tác nhân gây bệnh.
Để biết thêm thông tin về amidan và vòng bạch huyết quanh hầu, bạn có thể truy cập vào trang web Dnulib.
