Năng lực phân quyền và ủy quyền
Khái niệm
Phân quyền trong tiếng Anh được gọi là decentralization, còn sự ủy quyền được gọi là delegation hoặc authority.
Phân quyền và ủy quyền là những khái niệm quen thuộc trong bất kỳ xã hội dân chủ nào. Tổng quan, phân quyền và ủy quyền là quá trình chuyển giao quyền lực từ trên xuống dưới. Nói cách khác, phân quyền và ủy quyền là quá trình trao quyền cho cấp dưới để họ có đủ quyền hạn thực hiện thành công nhiệm vụ được giao.
Những người lãnh đạo thông minh thường xây dựng lực lượng bằng cách trao quyền hợp lý cho những người dưới quyền. Theo hai học giả Conger & Kanungo (1988), việc trao quyền (empowerment) là phương pháp thúc đẩy, khích lệ động lực nội tại, khiến những người dưới quyền cảm thấy được tôn trọng và đánh giá cao.
Lợi ích của trao quyền
Trao quyền tạo ra cảm giác tin tưởng và động viên đối với những người dưới quyền, nhờ đó, họ sẽ nỗ lực hết mình để hoàn thành nhiệm vụ. Các học giả P. Block (1987), Howard (1998), K.W. Thomas & Velthouse (1990) đã chỉ ra những lợi ích tiềm tàng sau đây của trao quyền:
- Tăng sự cam kết đối với tổ chức, doanh nghiệp của những người dưới quyền.
- Tạo sự khởi đầu nhanh và mạnh khi thực hiện công việc.
- Tạo sự kiên trì và nhất quán cao khi gặp khó khăn.
- Tạo tinh thần học hỏi và đổi mới cao hơn.
- Tạo sự lạc quan trong việc đạt được mục tiêu.
- Tiết kiệm thời gian và công sức trong việc giải quyết vấn đề công việc.
Trong thực tế, có nhiều nhà lãnh đạo không thích trao quyền cho nhân viên dưới quyền. Có nhiều lý do khác nhau, nhưng tổng quát lại có thể nhóm lại thành hai lí do chính: (1) nhà lãnh đạo không tin tưởng nhân viên dưới quyền và (2) nhà lãnh đạo sợ ảnh hưởng đến lợi ích cá nhân của mình.
Sự khác biệt giữa phân quyền và ủy quyền
Phân quyền và ủy quyền có một số điểm khác nhau cơ bản sau:
- Về tính chất, phân quyền áp dụng cho các mảng, các lĩnh vực hoạt động của tổ chức, doanh nghiệp, trong khi ủy quyền thường áp dụng cho từng vụ việc cụ thể.
- Về thời gian, phân quyền thường có thời hạn hiệu lực theo nhiệm kỳ của lãnh đạo, trong khi ủy quyền thường chỉ có hiệu lực trong từng vụ việc cụ thể.
- Về mức độ quyền hạn, ủy quyền có ba mức độ cắt giảm quyền hạn từ trên xuống dưới: (1) Ủy quyền toàn bộ, (2) Ủy quyền từng bước và (3) Ủy quyền có giới hạn. Điều này cho thấy, mỗi mức độ ủy quyền giảm dần quyền hạn được chuyển giao xuống dưới và sự can thiệp của cấp trên đối với cấp dưới khi thực hiện công việc tăng lên.
Lợi ích của năng lực phân quyền và ủy quyền
Nhà lãnh đạo không thể được khen ngợi nếu muốn tự mình làm tất cả. Phân quyền và ủy quyền cũng làm tăng vị thế và quyền hạn của nhà lãnh đạo. Nếu nhà lãnh đạo tin tưởng nhân viên của mình, thì nhân viên sẽ gắn bó với nhà lãnh đạo. Vì vậy, phân quyền và ủy quyền không chỉ mang lại lợi ích cho nhân viên, tổ chức và doanh nghiệp, mà còn mang lại lợi ích cho chính nhà lãnh đạo.
(Theo Giáo trình Quản trị kinh doanh, NXB Đại học Kinh tế quốc dân)
Bài viết đã được chỉnh sửa bởi Dnulib
