Trên trang web dnulib.edu.vn, chúng ta sẽ tìm hiểu về bệnh giun đũa – một căn bệnh phổ biến ở trẻ em dưới 10 tuổi, đặc biệt là ở các vùng có khí hậu nóng ẩm và điều kiện vệ sinh kém. Bạn có muốn biết nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán, và cách phòng ngừa bệnh giun đũa sao cho an toàn nhất không? Hãy cùng tôi khám phá thông tin chi tiết dưới đây.
Giun đũa là gì?
Giun đũa, còn được gọi là Ascaris lumbricoides, là một loại ký sinh trùng sống trong đường ruột và gây bệnh phổ biến nhất trong các loài ký sinh trùng người. Người mắc bệnh thường nhiễm trùng khi tiếp xúc với thức ăn hoặc nước uống chứa trứng giun đũa, đặc biệt là ở những nơi không có hệ thống vệ sinh hiện đại. Trong nhiều trường hợp, người bị nhiễm trùng không có triệu chứng, nhưng khi có số lượng giun đũa lớn trong ruột, có thể gây ra các vấn đề trong phổi và ruột.
Bệnh giun đũa là gì?
Bệnh giun đũa là một bệnh nhiễm trùng do giun đũa trong cơ thể người phát triển từ giai đoạn ấu trùng đến giai đoạn trưởng thành. Kích thước của giun đũa trưởng thành có thể lên đến hơn 30cm. Bệnh giun đũa phổ biến ở trẻ em sống ở những vùng có khí hậu nhiệt đới, đặc biệt là ở những nơi vệ sinh kém, thiếu nhà vệ sinh. Mặc dù bệnh giun đũa phổ biến trên toàn cầu, nhưng người mắc bệnh nhẹ thường không có triệu chứng, trong khi người bệnh nặng có thể mắc các biến chứng nghiêm trọng.
Triệu chứng của bệnh giun đũa
Thông thường, người mắc bệnh không có triệu chứng hoặc chỉ có triệu chứng nhẹ nếu nhiễm trùng nhẹ. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, nếu nhiễm trùng nặng, giun đũa có thể xâm nhập vào phổi và ruột, gây ra các vấn đề nguy hiểm. Các triệu chứng có thể gặp phải bao gồm:
- Trên phổi: ho dai dẳng, khó thở, thở gấp, thở khò khè…
- Trên ruột: mệt mỏi, giảm cân, đau bụng, đau dạ dày, buồn nôn, tiêu chảy, phân có máu, phân có giun, ruột tắc nghẽn, suy dinh dưỡng.
Giai đoạn phát triển bệnh giun đũa
Bệnh giun đũa phát triển qua các giai đoạn sau:
-
Giai đoạn xâm nhập: Người bị nhiễm trùng khi vô tình nuốt trứng giun đũa qua thức ăn không được rửa sạch hoặc qua việc tiếp xúc với trứng giun đũa trên đất. Trứng giun đũa này sau đó sẽ nở thành ấu trùng trong ruột non.
-
Giai đoạn di cư: Ấu trùng sau khi nở ra sẽ di chuyển qua hệ tuần hoàn và đến phổi. Sau khi ở phổi khoảng 10 – 14 ngày, ấu trùng sẽ lên cổ họng và bị nuốt trở lại ruột.
-
Giai đoạn trưởng thành: Ấu trùng sẽ trở lại ruột và phát triển thành giun đũa đực hoặc cái. Kích thước của giun đũa cái có thể lên đến 40cm, trong khi giun đũa đực nhỏ hơn.
-
Giai đoạn sinh sản: Mỗi ngày, giun cái có thể đẻ tới 200.000 trứng. Nhờ quá trình này, từ khi người bị nhiễm trùng đến giai đoạn trưởng thành, có thể kéo dài từ 2-3 tháng, và giun đũa có thể sống trong cơ thể người từ 1-2 năm.
Nguyên nhân gây bệnh giun đũa
Người mắc bệnh giun đũa thường nhiễm trùng do nuốt phải trứng giun đũa dính vào thức ăn, nước uống, đặc biệt là khi ăn rau sống không được rửa sạch. Ngoài ra, nhiều trẻ em khi chơi trên đất có chứa trứng giun đũa và sau đó đưa tay lên miệng. Trứng giun đũa có thể tồn tại trong đất trong nhiều năm, và mỗi giun cái có thể đẻ tới 200.000 trứng mỗi ngày.
Các đường lây truyền của giun đũa
Có ba đường lây truyền chính của giun đũa, bao gồm:
-
Ăn thực phẩm: Khi con người vô tình ăn trứng giun đũa từ thực phẩm không được rửa sạch, đặc biệt là rau sống được bón phân người.
-
Uống nguồn nước bẩn: Trứng giun đũa có thể trôi theo nguồn nước ao, hồ ở những khu vực có nguồn bệnh. Nếu nguồn nước này được sử dụng để tưới rau, củ, quả mà không được rửa sạch hoặc uống nước chưa đun sôi, người có thể nhiễm bệnh.
-
Ngậm tay vào miệng: Trẻ em khi chơi trên đất có chứa trứng giun đũa và sau đó đưa tay lên miệng.
Giun đũa có lây không?
Không, bệnh giun đũa không lây trực tiếp từ người sang người. Ước tính có khoảng 807 triệu – 1,2 tỷ người trên thế giới bị nhiễm Ascaris lumbricoides (giun đũa). Người mắc bệnh nhiễm giun đũa do tiếp xúc với đất hoặc nước có chứa trứng giun đũa hoặc thực phẩm bị nhiễm giun.
Đối tượng nguy cơ mắc bệnh giun đũa
Có những đối tượng có nguy cơ cao bị nhiễm giun đũa, bao gồm:
- Trẻ em dưới 10 tuổi, do tính hiếu động và thói quen nghịch bẩn.
- Những vùng có khí hậu nóng ẩm với điều kiện vệ sinh kém.
- Những nơi với thói quen sử dụng phân người làm phân bón hoặc không xử lý phân bón đúng cách.
- Những người có thói quen ăn thực phẩm không được rửa sạch hoặc ăn thịt tươi sống.
Biến chứng bệnh giun đũa
Giun đũa trưởng thành di chuyển không đúng vị trí trong cơ thể có thể gây tổn thương cho các cơ quan như ruột thừa, tụy, túi mật, gan. Ngoài ra, giun đũa còn có thể gây tắc ruột, thủng ruột, viêm phúc mạc, động kinh, viêm màng não…
Phương thức chẩn đoán bệnh giun đũa
Việc chẩn đoán bệnh giun đũa có thể dựa trên các phương pháp sau:
-
Chẩn đoán lâm sàng: Các triệu chứng của bệnh giun đũa không phải là đặc điểm riêng của bệnh này, và cũng có thể xuất hiện ở các bệnh khác. Do đó, việc chẩn đoán chỉ dựa trên triệu chứng thông qua khám lâm sàng không mang ý nghĩa quyết định.
-
Chẩn đoán xét nghiệm: Xét nghiệm phân có thể phát hiện có nhiễm giun đũa hay không. Việc xét nghiệm này giúp chẩn đoán và điều trị dễ dàng hơn. Bằng cách tìm trứng giun đũa trong phân qua việc phết phân trên lam kính và quan sát dưới kính hiển vi. Có thể sử dụng các kỹ thuật tập trung để tăng mật độ trứng giun đũa trong phân, từ đó giảm thiểu trường hợp giun đẻ ít trứng. Đôi khi, cần thực hiện xét nghiệm lại sau 2-3 ngày và xét nghiệm liên tiếp trong 3 ngày để đạt kết quả chính xác. Tuy hiếm, nhưng cũng có trường hợp người bị nhiễm giun đực nên không thấy trứng trong phân. Đối với giai đoạn ấu trùng, xét nghiệm phân cũng không tìm thấy trứng giun được, thay vào đó, cần thực hiện chụp X-quang bụng có cho uống thuốc cản quang để xem giun đũa trên phim. Hiện nay, có thể xác định người nhiễm giun đũa bằng kỹ thuật miễn dịch với các kháng thể IgM và IgG.
Phương pháp điều trị bệnh giun đũa
Hiện nay, điều trị giun đũa rất hiệu quả và thuận tiện cho người bệnh. Quá trình điều trị không yêu cầu nhịn ăn và không phụ thuộc vào giờ giấc. Có một số loại thuốc điều trị giun đũa như Mebendazole, Albendazole hoặc Pamoate Pyrentel. Chúng được uống theo liều duy nhất hoặc liều cố định, và lượng thuốc rất ít.
Biện pháp phòng ngừa bệnh giun đũa
Để phòng ngừa và điều trị bệnh giun đũa hiệu quả, chúng ta cần áp dụng nhiều biện pháp kết hợp với nhau như sau:
- Vệ sinh cá nhân: Rửa tay sạch sẽ trước và sau khi ăn.
- Xử lý thực phẩm: Uống nước đun sôi, rửa rau củ quả dưới vòi nước sạch.
- Giáo dục những người trẻ em: Không ngậm tay vào miệng, rửa tay sạch sẽ sau khi chơi đùa.
- Phân bón: Không sử dụng phân tươi để bón rau, cây.
- Vệ sinh công cộng: Xây dựng và nâng cao chất lượng nhà vệ sinh công cộng ở thành thị và nhà vệ sinh ở vùng nông thôn.
- Không thả rông thú cưng.
Chúng ta hãy cùng nhau thực hiện những biện pháp phòng ngừa này để ngăn chặn sự lây lan của bệnh giun đũa.
Trung tâm Xét nghiệm BVĐK Tâm Anh TP.HCM cam kết đạt tiêu chuẩn ISO 15189:2012, được trang bị các loại máy móc hiện đại từ các nước Âu-Mỹ. Đội ngũ chuyên gia tại Trung tâm Xét nghiệm sẽ nhanh chóng cung cấp kết quả chính xác, giúp bác sĩ đưa ra chẩn đoán kịp thời và điều trị hiệu quả.
- Liên hệ tổng đài 0287 102 6789 – 093 180 6858 (TP HCM) hoặc 024 3872 3872 – 024 7106 6858 (Hà Nội) để đăng ký lịch hẹn khám bệnh.
- Đăng ký hẹn khám bệnh với bất kỳ bác sĩ nào mà bạn tin tưởng tại đường link này.
- Gửi tin nhắn trên Fanpage Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh hoặc Fanpage Tiết niệu – Nam học BVĐK Tâm Anh.
- Nhắn tin qua Zalo OA của BVĐK Tâm Anh.
Giun đũa Ascaris lumbricoides là một loại ký sinh trùng phổ biến trên toàn thế giới, đặc biệt là ở những nơi có điều kiện vệ sinh kém và khí hậu nóng ẩm. Bệnh giun đũa thường xảy ra chủ yếu ở trẻ em dưới 10 tuổi. Để phòng bệnh giun đũa, chúng ta cần ăn chín, uống sôi và tiến hành kiểm tra và khám bệnh nếu có dấu hiệu nghi ngờ nhiễm giun đũa.
Đọc thêm tại dnulib.edu.vn để tìm hiểu thêm về các căn bệnh và phương pháp chăm sóc sức khỏe.
